صفرای خرس در کره جنوبی؛ از داروی سنتی جنجالی تا ممنوعیت و جایگزین‌های ایمن

صفرای خرس در کره جنوبی سال‌ها به‌عنوان داروی سنتی برای بیماری‌های کبدی و صفراوی استفاده می‌شده، اما از ۲۰۲۶ پرورش و استخراج صفرای خرس در این کشور ممنوع شده است. در این مقاله اختصاصی از سایت داروسازی در وب (فارماوب) با کاربردها، قیمت، شیوه مصرف، شواهد علمی و خطرات صفرای خرس و جایگزین‌های امن مثل اورسودی‌اوکسی‌کولیک اسید (UDCA) آشنا می‌شوید.

مقدمه: چرا صفرای خرس در کره جنوبی چنین پر سر و صداست؟

وقتی اسم «صفرای خرس» یا همان «وب‌دانگ» (Ungtang) می‌آید، بسیاری از ما یاد داروی سنتی و سری‌ال‌های کره‌ای می‌افتیم که در آن‌ها یک شیشه کوچک از مایع زرد‌رنگ، به‌عنوان «چاشنی جادویی» برای بیماری‌های کبدی، چشم و حتی تقویت قوای جنسی معرفی می‌شود. اما واقعیت امروز با آن تصویر سنتی فاصله زیادی گرفته است.

صفرای خرس در کره جنوبی طی دهه‌ها به یک صنعت جنجالی تبدیل شد که در آن خرس‌های سیاه آسیایی (خرس قمری) در قفس‌های بسیار تنگ پرورش داده می‌شدند و صفرای آن‌ها یا از راه زنده ماندن و سوراخ کردن کیسه صفرا، یا با کشتن و خارج کردن کیسه صفرا به دست می‌آمد. این صنعت به بهبود وضعیت جمعیت خرس‌های وحشی، رفاه حیوانات و حتی سلامت انسان‌ها آسیب جدی زده است. از همین رو، کره جنوبی پس از سال‌ها اعتراض جهانی و گفت‌وگو با فعالان حقوق حیوانات، سرانجام تصمیم گرفت «پرورش خرس برای صفرا» را از اول ژانویه ۲۰۲۶ ممنوع کند؛ قانونی که نقض آن تا ۵ سال حبس می‌تواند همراه داشته باشد.

در این مقاله می‌خواهیم دقیق ببینیم:

• صفرای خرس «به درد چه بیماری‌هایی می‌خورد» و چه ادعاهایی درباره آن مطرح است؟
• قیمت این محصول در بازار چقدر است و چرا گاهی به «قیمت طلا» توصیف می‌شود؟
• شیوه سنتی مصرف آن در کره جنوبی چیست؟
• از نظر علمی، چقدر از این ادعاها پشتوانه دارد و خطوط قرمز سلامت و اخلاق کجاست؟
• چه جایگزین‌های مطمئن، قانونی و بدون رنج حیوان وجود دارد؟

خرس‌های صفرا و کره جنوبی؛ تصویر کلی

«خرس‌های صفرا» (Bile Bears) خرس‌هایی هستند که در اسارت نگه داشته می‌شوند فقط برای این‌که صفرای آن‌ها استخراج شود. اغلب گونه مورد استفاده، خرس سیاه آسیایی (Ursus thibetanus) است که در کره جنوبی به «خرس قمری» معروف است، اگرچه از گونه‌های دیگر مثل خرس خورشیدی و خرس قهوه‌ای نیز استفاده شده است.

بر اساس برآوردها، تا قبل از ممنوعیت نهایی، حدود ۱۲۰۰۰ خرس در چین، کره جنوبی، لائوس، ویتنام و برمه برای صفرا پرورش داده می‌شدند که بخش مهمی از آن‌ها در چین و کره جنوبی بودند.

در خود کره جنوبی:

• در سال ۲۰۰۹ حدود ۱۳۷۴ خرس در ۷۴ مزرعه گزارش شده بود.
• این عدد تا سال ۲۰۲۲ به حدود ۳۲۲ خرس در ۲۰ مزرعه کاهش یافته بود.
• طبق گزارش لس‌آنجلس تایمز، در آستانه اجرای قانون ممنوعیت (ابتدای ۲۰۲۶) فقط حدود ۲۰۰ خرس در ۱۱ مزرعه باقی مانده بود و برنامه انتقال آن‌ها به پناهگاه‌های دولتی و خصوصی در جریان است.

در کره جنوبی، بر خلاف چین، استخراج صفرای خرس از حیوان زنده (با سوراخ کردن بدن و کاتتر) غیرقانونی بود، اما قانون اجازه می‌داد:

• خرس‌ها در قفس پرورش داده شوند،

• و وقتی سن آن‌ها از ۱۰ سال گذشت، برای استفاده از کیسه صفرا و سایر اندام‌ها کشته شوند.

همین ساختار – «پرورش قانونی، کشتن در سن ۱۰ سالگی، استفاده از صفرا و اندام‌ها» – موجب می‌شد که صفرای خرس به شکل پودر، کپسول، قرص، محلول و حتی بعضی محصولات آرایشی و تقویت‌کننده در بازار سنتی کره عرضه شود.

صفرای خرس به درد چه بیماری‌هایی می‌خورد؟

در طب سنتی چینی و طب سنتی کره‌ای، صفرای خرس (وب‌دانگ) یک «داروی سرد و تلخ» شناخته می‌شود که:

• «آتش کبد» و «گرمای صفرا» را پایین می‌آورد،
• سموم را دفع می‌کند،
• التهاب و تورم را کم می‌کند،
• و برای بیماری‌های چشم، پوست، کبد و مجاری صفراوی به کار می‌رود.

بیشتر کاربردهای سنتی که در کره جنوبی مطرح است، این‌ها هستند:

• بیماری‌های کبدی و صفراوی:
  • هپاتیت، سیروز کبدی، فیبروز کبدی، التهاب کیسه صفرا
  • بعضی انواع زخم معده و مشکلات گوارشی
• سنگ کیسه صفرا:
  • به‌ویژه سنگ‌های کلسترولی
• مشکلات چشمی:
  • قرمزی چشم، التهاب ملتحمه، کاهش دید ناشی از «گرمای کبد»
• تب، عفونت و التهاب‌های شدید:
  • در متون کهن، برخی ترکیبات حاوی صفرای خرس برای «سم‌زدایی» و کاهش التهاب توصیه شده‌اند

پژوهش‌های جدیدتر روی ترکیبات صفرای خرس نشان داده‌اند که:

• ماده مؤثر اصلی صفرای خرس، اسید صفراوی به نام «اورسودی‌اوکسی‌کولیک اسید» (Ursodeoxycholic Acid – UDCA) و فرم تآورین آن (TUDCA) است. این اسیدهای صفراوی اثر محافظتی روی سلول‌های کبدی، ضدالتهابی و ضد سنگ صفراوی از خود نشان داده‌اند

بر اساس مرورهایی در ژورنال‌های علمی، صفرای خرس در پژوهش‌های آزمایشگاهی و برخی مطالعات بالینی اثرات زیر را داشته است:

• محافظت از کبد (hepatoprotective)،
• ضدالتهابی،
• ضد میکروبی و ضد ویروسی،
• کاهش تشکیل سنگ کیسه صفرا،
• کاهش چربی خون (اثر هیپولیپیدمیک).

اما نکته مهم اینجاست:

• بسیاری از این اثرات، در واقع ناشی از UDCA و سایر اسیدهای صفراوی هستند؛
• UDCA امروزه به‌صورت کاملاً سنتتیک و بدون نیاز به خرس، در داروسازی تولید می‌شود؛
• و بسیاری از پزشکان در خود چین و کره جنوبی هم استفاده از UDCA مصنوعی (آماده، استاندارد و ارزان‌تر) را ترجیح می‌دهند.

قیمت صفرای خرس؛ چرا بعضی‌ها آن را «طلا» می‌نامند؟

صفرای خرس یکی از گران‌ترین فراورده‌های حیوانی در بازار سنتی آسیاست. بر اساس داده‌های موجود:

• صفرای خام می‌تواند تا حدود ۲۴۰۰۰ دلار آمریکا برای هر کیلوگرم معامله شود؛ این تقریباً نصف قیمت طلا در زمان گزارش‌دهی بوده است.
• پودر صفرای خرس در سال ۲۰۰۷ در چین حدود ۴۱۰ دلار به ازای هر کیلوگرم عمده‌فروشی می‌شد، اما قیمت خرده‌فروشی در کره جنوبی ۲۵ تا ۵۰ برابر، و در ژاپن تا ۸۰ برابر بیشتر می‌شد؛ یعنی حدود ۳۳۰۰۰ دلار برای هر کیلوگرم پودر صفرای خرس در بازار خرده‌فروشی این کشورها.

گزارش‌های قدیمی‌تر هم نشان می‌دهند:

• در سال ۱۹۹۴ یک کیسه صفرای خرس در کره جنوبی می‌توانست بیش از ۱۰۰۰۰ دلار قیمت داشته باشد؛ در حالی که امروز در برخی بازارها، قیمت هر گرم کیسه صفرا از ۱ تا ۹ دلار هم گزارش شده است. این اختلاف عظیم نشان می‌دهد قیمت بسته به کشور، قانونی/غیرقانونی بودن، نوع بسته‌بندی و نگاه حاکمیت‌ها بسیار متفاوت است.

از نظر اقتصاد و انگیزه جرم:

• کل تجارت قطعات بدن خرس (شامل صفرا) یک بار در حد ۲ میلیارد دلار در سال برآورد شده است.
• چنین سودآوری باعث شد که سال‌ها شکار غیرمجاز خرس‌های وحشی و قاچاق کیسه صفرا بین کشورها ادامه یابد؛ هرچند در دو دهه اخیر به لطف ممنوعیت‌ها و آگاهی عمومی، تقاضا در کشورهایی مثل کره جنوبی و ویتنام کاهش یافته است.

شکل‌های رایج صفرای خرس در بازار کره جنوبی

صفرای خرس به شکل‌های مختلفی در کره جنوبی عرضه می‌شده است؛ البته با توجه به ممنوعیت جدید پرورش و استخراج، وضعیت قانونی این بازار در حال تغییر است، اما در عمل فراورده‌های زیر را می‌توان در بازار سنتی یا آنلاین دید:

• مایع صفرای خرس تازه:
  • معمولاً بلافاصله پس از ذبح خرس جمع‌آوری و در شیشه‌های کوچک فروخته می‌شود.
  • برخی معتقدند «تازه‌ترین نوع» بیشترین اثر را دارد.
• پودر خشک‌شده صفرای خرس:
  • صفرا خشک و به پودر تبدیل می‌شود و در کپسول یا پاکت‌های کوچک فروخته می‌شود.
  • این فرم برای نگهداری و صادرات آسان‌تر است.
• قرص و کپسول‌های آماده:
  • ترکیبی از صفرای خرس با گیاهان دیگر؛ در داروخانه‌های طب سنتی یا فروشگاه‌های آنلاین.
  • معمولاً دوز مشخصی از پودر صفرا در هر کپسول وجود دارد.
• پمادها و محصولات موضعی:
  • برای زخم‌های پوستی، سوختگی، درد مفاصل و برخی بیماری‌های پوستی؛ در کرم یا پماد با پایه گیاهی.
• نوشیدنی‌ها و تقویت‌کننده‌ها:
  • نوشیدنی‌های «انرژی‌بخش» یا «تقویت‌کننده مردانه» که در ترکیب‌شان علاوه بر گیاهان، مقدار کمی صفرای خرس وجود دارد.
  • گاهی برای افزایش «طاقت» و «استامینا» در مردان تبلیغ می‌شده است.

نکته مهم:

اگرچه هنوز فراورده‌های حاوی صفرای خرس در بازار وجود دارد، اما طبق قانون جدید کره جنوبی، «پرورش، نگهداری برای صفرا و استخراج صفرای خرس» از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ ممنوع است و متخلفان با احکام زندان تا ۵ سال روبرو می‌شوند. این یعنی در سال‌های آینده باید شاهد کاهش تدریجی این محصولات و جلوگیری شدید با بازار سیاه آن باشیم.

طریقه مصرف سنتی صفرای خرس در کره جنوبی

رویکردهای مصرف متفاوت است، اما در منابع و تجربیات رایج، چند الگوی اصلی دیده می‌شود:

۱) مصرف مایع صفرای خرس (وب‌دانگ)

• یک یا چند قطره از مایع صفرای خرس تازه را در آب ولرم یا عسل حل کرده و می‌نوشند.
• گاهی همراه با گیاهان دیگر مثل جینسینگ یا عسل برای «تخفیف تلخی» و افزایش اثر تقویت‌کننده.
• دوزها بسیار غیردقیق و سلیقه‌ای است؛ از چند قطره تا چند میلی‌لیتر در یک نوبت، و این همان‌جاست که خطر مسمومیت و عوارض گوارشی بالا می‌رود.

۲) کپسول و قرص حاوی پودر صفرای خرس

• معمولاً ۱–۲ کپسول در روز (گاهی قبل از غذا) توصیه می‌شود.
• در برخی نسخه‌های طب سنتی کره، دوره‌های ۱–۳ ماهه برای درمان بیماری‌های کبدی پیشنهاد شده است.
• باز هم دوز «استاندارد جهانی» وجود ندارد و هر تولیدکننده نسخه خود را دارد.

۳) پماد و محلول موضعی

• پماد را ۱–۳ بار در روز روی محل زخم، سوختگی یا التهاب پوستی می‌مالند.
• برای مفاصل، گاهی ماساژ طولانی‌تری توصیه می‌شود.

۴) ترکیب با نوشیدنی‌های تقویت‌کننده

• اضافه کردن مقدار کمی صفرای خرس به شراب‌های گیاهی، عرقیات یا نوشیدنی‌های انرژی‌زای سنتی.
• مصرف مقادیر کم اما مکرر، با هدف «افزایش استامینا و قوای جنسی».

هشدار مهم:

• هیچ سازمان معتبر علمی (مثل FDA، EMA یا وزارت بهداشت کره جنوبی) صفرای خرس را به‌عنوان داروی استاندارد و تایید شده برای بیماری‌های خاص تأیید نکرده است؛

• دوزهای مصرفی بر اساس باورهای سنتی و تجربه درمانگران تعیین می‌شود، نه کارآزمایی‌های بالینی مدرن؛

• این وضعیت، خطر بیش‌دوزی، تداخل دارویی و عفونت را بالا می‌برد.

شواهد علمی؛ صفرای خرس واقعاً «معجزه» می‌کند یا نه؟

اگر بخواهیم منصفانه و علمی قضاوت کنیم، باید موضوع را در دو سطح بررسی کنیم:
1) ترکیبات مؤثر و اثر فارماکولوژیک،
2) شواهد بالینی برای فراورده‌های «واقعی صفرای خرس».

الف) ترکیبات مؤثر و مکانیسم اثر

در صفرای خرس، اسیدهای صفراوی مختلفی وجود دارد که مهم‌ترین آن‌ها:

• Ursodeoxycholic Acid (UDCA) و فرم تآورین آن TUDCA
• Taurochenodeoxycholic Acid (TCDCA)
• Taurocholic Acid (TCA) و چندین اسید صفراوی دیگر

این ترکیبات، به‌خصوص UDCA و TUDCA، در مطالعات پیش‌بالینی و بالینی نشان داده‌اند که:

• سلول‌های کبدی را در برابر آسیب‌هایی مثل سیروز، هپاتیت و آسیب ناشی از الکل محافظت می‌کنند،
• ترشح صفرا را بهبود می‌دهند و می‌توانند در dissolution (حل شدن) سنگ‌های کلسترولی کوچک کمک‌کننده باشند،
• خاصیت ضدالتهابی و ضد اکسیداتیو دارند.

بر این اساس، در پزشکی مدرن:

• UDCA سنتتیک (Ursofalk، Ursodiol، Actigall و …) برای درمان بیماری‌های کبدی و صفراوی مثل:
  • سیروز اولیه صفراوی،
  • هپاتیت‌های مزمن،
  • سنگ کیسه صفرا
    به‌طور رسمی تجویز می‌شود. این دارو می‌تواند از صفرای گاو یا خوک یا به‌طور کاملاً سنتتیک و بدون منبع حیوانی تولید شود.

ب) شواهد بالینی برای صفرای خرس در برابر UDCA مصنوعی

نکته کلیدی این است:

• اثرات دارویی که به صفرای خرس نسبت داده می‌شود، تا حد زیادی به همین UDCA و اسیدهای صفراوی مربوط است؛
• این مواد را می‌شود بدون خرس، در آزمایشگاه تولید کرد و با کیفیت بالاتر، خلوص بیشتر و کنترل دقیق دوز در اختیار بیمار گذاشت.

مرور علمی «Substitutes for Bear Bile for the Treatment of Liver Diseases» نشان می‌دهد که:

• UDCA سنتتیک و سایر جایگزین‌ها (صفرای حیوانات دیگر، ترکیبات گیاهی، اسیدهای صفراوی سنتتیک) از نظر ترکیب شیمیایی و اثر فارماکولوژیک می‌توانند جایگزین خوبی برای صفرای خرس در درمان بیماری‌های کبدی باشند؛
• مطالعات موجود، کارآیی مشابهی را برای برخی جایگزین‌ها نسبت به صفرای خرس نشان داده‌اند، هرچند هنوز به مطالعات بزرگ و استاندارد نیاز است.

در عین حال:

• کارآزمایی‌های بالینی کافی، با کیفیت بالا و اندازه نمونه مناسب، روی «خودِ صفرای خرس» به‌عنوان یک فراورده پزشکی استاندارد، محدود است؛
• بیشتر داده‌ها یا از طبق کهن، یا مطالعات کوچک و غیرتصادفی، یا آزمایش‌های حیوانی و سلولی می‌آیند؛
• سازمان‌های حرفه‌ای پزشکی در چین و خارج از چین نیز نسبت به استفاده از صفرای خرس هشدار داده‌اند و تأکید می‌کنند که می‌توان با UDCA مصنوعی و گیاهان، همان اثرات را بدون صدمه به خرس‌ها به دست آورد.

نتیجه علمی خلاصه:

• UDCA و ترکیبات مشابه، «ماده‌ای مؤثر» هستند، اما این اورسودی‌اوکسی‌کولیک اسید است که مهم است، نه این‌که حتماً از کیسه صفرای یک خرس زنده بیرون آمده باشد؛
• صفرای خرس، از نظر علمی، یک مزیت قطعی و شفاف نسبت به UDCA مصنوعی ندارد، بلکه از نظر ایمنی، خلوص و کنترل دوز، معمولاً بدتر عمل می‌کند.

خطرات و عوارض احتمالی صفرای خرس

استفاده از صفرای خرس – به‌خصوص در بازار غیرقانونی و غیرنظارت‌شده – مجموعه‌ای از خطرات را برای انسان و طبیعت ایجاد می‌کند:

۱) برای انسان:

• مسمومیت و آسیب کبدی:
  مصرف خودسرانه مایع یا پودر صفرای خرس، به‌خصوص در دوزهای بالا و طولانی‌مدت، می‌تواند باعث تهوع، استفراغ، اسهال و حتی آسیب شدید کبدی شود.
• عفونت‌های باکتریایی و انگلی:
  صفرای خرس جمع‌آوری‌شده از حیوانات بیمار، در شرایط غیربهداشتی ممکن است حاوی باکتری‌ها، انگل‌ها یا حتی ویروس‌های خطرناک باشد.
• تداخلات دارویی:
  چون صفرای خرس روی متابولیسم و کبد اثر می‌گذارد، ممکن است با داروهای ضدانعقادی، داروهای کبدی، داروهای ایمونوساپرسیو و… تداخل داشته باشد.
• آلرژی و حساسیت:
  برخی افراد به پروتئین‌های حیوانی حساسیت دارند و مصرف صفرای خرس می‌تواند واکنش‌های آلرژیک از خفیف تا شدید ایجاد کند.

۲) برای خرس‌ها:

• قفس‌های بسیار کوچک و محدودیت حرکت،
• جراحی‌های مکرر برای ایجاد فیستول (سوراخ دائمی در بدن برای تخلیه صفرا)،
• عفونت‌های مزمن، درد، شکستگی‌ها، رفتارهای استرسی و حتی خودزنی؛
• آمارها نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از خرس‌های با فیستول در نهایت به عفونت، سرطان کبد و درد مزمن می‌میرند.

۳) برای محیط زیست و جمعیت وحشی:

• شکار غیرقانونی خرس‌های وحشی برای کیسه صفرا،
• کاهش جمعیت گونه‌هایی مثل خرس سیاه آسیایی که در فهرست گونه‌های «در معرض خطر» IUCN قرار دارند،
• ایجاد بازار سیاه و گسترش قاچاق فراورده‌های حیوانی در چند کشور.

وضعیت قانونی صفرای خرس در کره جنوبی و جهان

در سطح جهانی:

• تمام گونه‌های خرس مورد استفاده برای صفرا در کنوانسیون CITES (تجارت بین‌المللی گونه‌های در معرض خطر) ثبت شده‌اند و تجارت جهانی آن‌ها محدود و نظارت‌شده است.
• بسیاری از کشورها (مثل ویتنام) استخراج صفرای خرس را ممنوع کرده‌اند، اما بازار سیاه هنوز وجود دارد.

در کره جنوبی:

• پرورش خرس برای صفرا از اوایل دهه ۱۹۸۰ آغاز شد و تا سال‌ها به‌عنوان راهی برای کاهش فشار بر جمعیت وحشی و تأمین نیاز طب سنتی توجیه می‌شد.
• از سال ۱۹۹۲ پرورش خرس «قانونی» اعلام شد اما شکار خرس‌های وحشی ممنوع گردید؛ با این حال، کیسه صفرای خرس‌های وحشی بالای ۱۰ سال همچنان قابل برداشت قانونی بود.
• در ۲۰۲۲ دولت کره جنوبی، انجمن پرورش‌دهندگان خرس و سازمان‌های حقوق حیوانات به توافق‌نامه‌ای رسیدند که بر اساس آن، «پرورش خرس برای صفرا باید تا ۲۰۲۶ پایان یابد».

نقطه عطف مهم:

• از ۱ ژانویه ۲۰۲۶، طبق قانون اصلاح‌شده حفاظت از حیوانات،
  • پرورش خرس،
  • نگه داشتن خرس برای صفرا،
  • و استخراج صفرا
    در کره جنوبی ممنوع شده است.
• نقض این قانون می‌تواند تا ۵ سال زندان برای متخلفان به همراه داشته باشد.

در حال حاضر:

• حدود ۲۰۰ خرس در ۱۱ مزرعه باقی‌مانده‌اند؛
• دولت برنامه حمایت مالی از مزرعه‌داران برای نگهداری موقت و انتقال خرس‌ها به پناهگاه‌ها را دارد؛
• فقط ۲۱ خرس تا حالا به پناهگاه دولتی منتقل شده‌اند و مابقی در حال انتقال تدریجی هستند.

این تغییر قانونی، یک قدم بسیار مهم برای:

• پایان دادن به رنج خرس‌ها،
• قطع زنجیره تقاضای داخلی برای صفرای خرس،
• و همسو کردن کره جنوبی با تعهدات بین‌المللی در حفاظت از گونه‌های در معرض خطر است.

جایگزین‌های صفرای خرس؛ چه راه‌های مطمئن‌تری وجود دارد؟

خوشبختانه، امروزه نیازی به آن نیست، حتی برای کسانی که به اثرات UDCA و ترکیبات مشابه معتقدند. دو مسیر اصلی جایگزین عبارت‌اند از:

۱) اورسودی‌اوکسی‌کولیک اسید (UDCA) سنتتیک

• UDCA، ماده فعال اصلی صفرای خرس، می‌تواند از صفرای گاو یا خوک، یا کاملاً سنتتیک در آزمایشگاه تولید شود؛ بدون نیاز به کشتن یا آزار خرس‌ها.
• این دارو با نام‌های ژنریک Ursodiol و نام‌های تجاری مثل:
  • Actigall، Urso، Ursofalk، Ursogal، Ursotan و غیره
    در کشورهای مختلف از جمله چین، ژاپن، کره جنوبی، اروپا و آمریکا استفاده می‌شود.
• بر اساس برخی برآوردها، سالانه حدود ۱۰۰ هزار کیلوگرم UDCA سنتتیک فقط در چین، ژاپن و کره جنوبی مصرف می‌شود که این رقم ممکن است در سطح جهانی دو برابر هم باشد.

مزیت‌های UDCA مصنوعی:

• خلوص بالا،
• دوز دقیق و استاندارد،
• امکان تجویز تحت نظر پزشک،
• عدم رنج و کشتن خرس‌ها،
• قیمت بسیار پایین‌تر نسبت به صفرای خرس خام در بازار خرده‌فروشی.

۲) جایگزین‌های گیاهی
مرورهای علمی نشان می‌دهند که مجموعه‌ای از گیاهان دارویی از نظر ترکیب شیمیایی و اثر فارماکولوژیک می‌توانند بخشی از اثرات صفرا را تقلید کنند، مخصوصاً در بیماری‌های کبدی و التهابی. از جمله:

• برخی گیاهان با اثر ضدالتهابی و ضد فیبروز کبدی
• گیاهان محافظ کبد (Hepatoprotective)،
• گیاهان با اثر ضد سنگ صفراوی و ضداکسیداتیو

البته:

• جایگزین‌های گیاهی نیز باید با نظر متخصص طب سنتی یا پزشک و با شواهد علمی کافی استفاده شوند؛
• «گیاهی بودن» به خودی خود تضمین‌کننده ایمنی و مناسب بودن برای همه نیست.

از منظر یک داروساز؛ نگاه انتقادی به صفرای خرس

اگر از منظر «فارماوب» یا هر رساله علمی پزشکی نگاه کنیم، چند واقعیت مهم را نمی‌توان نادیده گرفت:

۱) اثرات دارویی مورد بحث، عمدتاً ناشی از UDCA و اسیدهای صفراوی است، نه «صفرای خرس» به‌عنوان یک جادوی خاص. این ترکیبات را می‌توان در آزمایشگاه تولید کرد.
2) UDCA مصنوعی سال‌هاست که در طب مدرن استفاده می‌شود، پروفایل اثرات و عوارض آن شناخته شده است، و با استانداردهای Good Manufacturing Practice (GMP) تولید می‌شود.
3) استفاده از آن، حتی اگر از نظر نظری «مؤثر» باشد، از نظر:

• کیفیت (خلوص، آلودگی میکروبی، دوز)،
• ایمنی (عفونت، حساسیت، تداخل)،
• و اخلاق (رنج و کشتن خرس‌ها)
  در سطح بسیار پایین‌تری نسبت به داروهای مدرن قرار می‌گیرد.
  4) جامعه پزشکی حتی در خود چین، نسبت به استمرار استفاده از صفرای خرس انتقادی است و بسیاری از پزشکان، به‌ویژه جوان‌ترها، ترجیح می‌دهند از UDCA مصنوعی و ترکیبات گیاهی استفاده کنند.

بنابراین، برای هر کسی که در ایران یا کره جنوبی به «داروهای طبیعی» علاقه دارد، پیام مهم این است:

• طبیعی بودن ≠ همیشه امن یا مؤثر بودن؛
• اگر هدف، بهره‌بردن از علم طب سنتی و تجربه هزاران ساله است، این هدف می‌تواند و باید با احترام به حیوانات، محیط زیست و شواهد علمی روز همراه باشد.

جمع‌بندی؛ از «وب‌دانگ» افسانه‌ای به داروی مدرن و مسئولانه

صفرای خرس در کره جنوبی، قرن‌ها به‌عنوان داروی قدرتمند برای کبد، چشم، صفرا و حتی تقویت قوای جنسی شناخته می‌شده است. اما در دنیای امروز، ما دیگر نیازی به پرداخت قیمت این «قدرت افسانه‌ای» با رنج خرس‌ها در قفس‌های تاریک نداریم.

چیزهایی که امروز می‌دانیم:

• اثر اصلی صفرای خرس ناشی از اسیدهای صفراوی، به‌خصوص UDCA و TUDCA است؛
• UDCA می‌تواند سنتتیک، ارزان، ایمن و بدون آسیب به حیوانات تولید شود؛
• بسیاری از بیماری‌هایی که به‌طور سنتی با صفرای خرس درمان می‌شده‌اند، امروز با داروهای مدرن، تغییر سبک زندگی و رژیم درمانی مدیریت می‌شوند؛
• کره جنوبی از سال ۲۰۲۶ رسماً پرورش و استخراج صفرای خرس را ممنوع کرده و با مجازات‌های سنگین (تا ۵ سال زندان) با این صنعت برخورد می‌کند.

برای کسی که امروز درباره «صفرای خرس در کره جنوبی» می‌پرسد، پاسخ مسئولانه این است:

• اگر به دنبال درمان بیماری کبدی، صفراوی یا سنگ کیسه صفرا هستید،
  • بهترین راه، مراجعه به پزشک متخصص است،
  • استفاده از UDCA و داروهای استاندارد، اگر پزشک تشخیص دهد،
  • و نه، استفاده از صفرای خرس قاچاقی یا غیراستاندارد.
• اگر به فرهنگ و طب سنتی علاقه دارید،
  • می‌توانید تاریخچه و فلسفه این طب را بشناسید،
  • اما همزمان از جایگزین‌های علمی، اخلاقی و قانونی حمایت کنید.

در نهایت، ممنوعیت پرورش و استخراج صفرای خرس در کره جنوبی یک پیام روشن دارد:
«ما می‌توانیم هم به دانش طب سنتی احترام بگذاریم، هم با رنج حیوانات مبارزه کنیم؛ کافی است از دانش مدرن و جایگزین‌های ایمن بهره بگیریم.»

کلمات کلیدی:
صفرای خرس در کره جنوبی، صفرای خرس، وب‌دانگ، خرس قمری، بیماری‌های کبدی، سنگ کیسه صفرا، اورسودی‌اوکسی‌کولیک اسید، جایگزین‌های صفرای خرس، پرورش خرس برای صفرا، حقوق حیوانات