فهرست مطالب
مدیریت واکنشهای حساسیت بیش از حد ناشی از داروهای NSAID
NSAID ها یا داروهای ضد درد غیر مخدر در برخی موارد واکنشهای حساسیت بیش از حد نشان میدهند. مدیریت آنها بطور خلاصه در این مطلب از فارماوب آمده است
برخی از این داروها عبارتند از دیکلوفناک، ناپروکسن، ایندومتاسین، آسپرین، ایبوپروفن و …
✏️واکنشهای غیر آلرژیک ناشی از NSAID ها شامل سه نوع اصلی هستند:
📌بیماری پوستی تشدید شونده با NSAID
📗در بیماران مبتلا به کهیر خودبهخودی مزمن رخ میدهد.
📗مصرف NSAID ممکن است موجب ایجاد کهیر جدید یا تشدید کهیر موجود شود.
📗علائم معمولاً در عرض ۳۰ دقیقه تا ۴ ساعت پس از مصرف ظاهر شده و در برخی موارد تا ۲۴ ساعت به تأخیر میافتد.
📗شدت علائم وابسته به دوز NSAID است و در صورت فعال بودن علائم کهیر مزمن، واکنش شدیدتر خواهد بود.
📗در بیماران با سابقه بیماری پوستی تشدید شونده ، مصرف مهارکنندههای قوی COX-1 باید اجتناب شود، درحالی که داروی سلکوکسیب مهارکننده انتخابی COX-2 معمولاً قابل تحمل است.
📗مصرف آسپرین در دوزهای پایین (≤۸۱ میلیگرم) ممکن است برای محافظت قلبی ایمنتر باشد. همچنین، پیشدرمانی با آنتیهیستامینها ممکن است تحمل به NSAIDها را در این بیماران بهبود بخشد.
📌کهیر/آنژیوادم ناشی از NSAID
📗در افراد سالم بدون سابقه کهیر خودبهخودی ایجاد میشود.
📗علائم شامل کهیر و/یا آنژیوادم Angioedema است که معمولاً طی ۳۰ تا ۹۰ دقیقه پس از مصرف NSAID ظاهر میشود.
📗تقریباً همه NSAIDهای مهارکننده قوی COX-1 موجب بروز علائم میشوند و حتی دوزهای بالای استامینوفن (≥۱,۰۰۰ میلیگرم) در ۲۵% از بیماران میتواند علائم ایجاد کند.
📗در این بیماران، مصرف NSAID های با مهار COX-1 ضعیف یا مهارکنندههای انتخابی COX-2 مانند سلکوکسیب ترجیح داده میشود.
در بیماران نیازمند به آسپرین برای محافظت قلبی، حساسیتزدایی با آسپرین تحت نظر پزشک توصیه میشود.
✅نکته: در برخی مطالعات گزارش شده که ۶۳% از بیماران مبتلا به کهیر/آنژیوادم طی ۷۲ ماه پس از واکنش اولیه، حتی بدون حساسیتزدایی، تحمل به NSAIDها را پیدا کردند.
📌بیماری تنفسی تشدیدشونده با NSAID
📗در بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن تنفسی (مانند آسم شدید یا پولیپ بینی) ایجاد میشود.
📗علائم شامل تنگی قفسه سینه، برونکواسپاسم، رینیت و/یا گرفتگی بینی است که معمولاً در عرض ۳۰ دقیقه تا ۳ ساعت پس از مصرف NSAID ظاهر میشود.
📗این بیماران اغلب سطح بالاتری از ائوزینوفیل در خون دارند.
✏️واکنشهای آلرژیک ناشی از NSAIDها
📓این واکنشها غیرمتقاطع بوده و از طریق مکانیسمهای ایمنی وابسته به IgE یا سلولهای T ایجاد میشوند. برخلاف واکنشهای غیرآلرژیک، این نوع واکنشها وابسته به مهار COX-1 نیستند و ممکن است با مصرف یک NSAID یا گروهی از NSAIDها با ساختار شیمیایی مشابه بروز کنند.
دو نوع اصلی واکنشهای آلرژیک عبارتاند از:
📌واکنشهای کهیر/آنژیوادم یا آنافیلاکسی ناشی از NSAID
📘این واکنشها بیش از ۲۰% از کل واکنشهای آلرژیک ناشی از NSAID را شامل میشوند.
📘علائم معمولاً بهصورت حاد، طی چند ثانیه تا چند دقیقه پس از مصرف NSAID ظاهر میشوند.
📘این واکنشها معمولاً با پاسخ ایمنی نوع ۱ مرتبط هستند و در برخی بیماران، آنتیبادیهای اختصاصی IgE در آزمایش پوستی قابل شناسایی است.
📘دیکلوفناک و آسپرین از شایعترین عوامل ایجادکننده واکنشهای کهیر/آنژیوادم یا آنافیلاکسی در ایالات متحده هستند.
📘تشخیص این واکنش با تست چالشی خوراکی با یک NSAID قوی و غیرمرتبط از نظر شیمیایی انجام میشود.
📘اجتناب کامل از عامل محرک و داروهای با ساختار شیمیایی مشابه توصیه میشود.
📘حساسیتزدایی در این نوع واکنش به خوبی مستند نشده و توصیه نمیشود.
📌واکنشهای تأخیری ناشی از NSAID
📘این واکنشها ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از مصرف این داروها ایجاد میشوند.
📘شیوع واکنشهای تأخیری کمتر از ۵% تخمین زده شده است.
📘علائم شایع شامل راشهای ماکولوپاپولار، درماتیت تماسی و حساسیت به نور است.
📘واکنشهای شدید پوستی مانند سندرم استیونز-جانسون و نکروز اپیدرمال سمی نیز ممکن است رخ دهند اما کمتر شایع هستند.
✅علائم بسته به نوع NSAID متفاوت است:
📙ایبوپروفن و ناپروکسن (اطلاعات دارویی کامل ناپروکسن) بیشتر با راشهای ماکولوپاپولار مرتبط هستند.
📙دیکلوفناک و کتوپروفن بیشتر با درماتیت تماسی مرتبط هستند.
📙مهارکنندههای انتخابی COX-2 بیشتر با واکنشهای شدید پوستی همراه هستند.
📙بیماران با سابقه واکنشهای تأخیری باید از NSAID محرک و داروهای با ساختار شیمیایی مشابه اجتناب کنند.
📚منبع:uspharmacist
